Choroby, śmierć i leczenie sposobem sangomy

Skąd biorą się choroby

Zadaniem szamana jest nawiązanie łączności z przodkami, by poznać przyczyny choroby oraz wprowadzenie odpowiednich rytuałów prowadzących do wyleczenia. Większość mieszkańców RPA opisuje swoją chorobę poprzez podanie nazwy narządu sprawiającego nam ból. Przykładowo, jeśli ktoś powie, że ma stopę, rękę lub szyję – jego skrót myślowy oznacza chorą stopę, dłoń lub szyję. Kiedy w danym miejscu czujemy ból, przyczyną jest czynnik zewnętrzny w większości przypadków, czyli pochodzący spoza ciała. Osoba będzie zatem narzekać na krew (madi) lub ropień (sesepedi), który przemieszcza się z miejsca w miejsce, ostatecznie osiadając w organie, którego trudno go wyleczyć. Uważa się, że wiele chorób atakuje wiele narządów. Człowiek jest podatny na mnóstwo chorób, szczególnie w społeczności, w której działa czereda wiedźm.

To prawda, że sangoma nie jest wykwalifikowany jak Hubert Czerniak. Szamani nie są w stanie postawić diagnozy, czy dana osoba cierpi na cukrzycę lub zapalenie błony śluzowej żołądka, przekrwienie wątroby a może czerwonkę. Nie dysponują oni niezbędnymi narzędziami do wykrywania objawów charakterystycznych dla danych chorób. Nigdy nie próbowali zdobyć takiej wiedzy, ich metodyka jest diametralnie inna.

Polegają jedynie na wiedzy przekazywanej przez przodków. Przykładowo, jeśli pacjent cierpi na wewnętrzną dolegliwość mówi że go gryzie (loma), szaman wnioskuje, że najbardziej prawdopodobna jest kolka jelitowa. Sprawa komplikuje się, to gdy pacjent deklaruje, że cierpi na robaka jelitowego, który przemieszcza się z żołądka przez szyję do jego płuc. W takim przypadku podejrzenie spada na czary (meleko ya boloi). Tutaj do akcji wkraczają przodkowie.

Wiedźmy nocne i wiedźmy dzienne

Większość osób żyjących w Prowincji Północnej, podobnie jak lwia część ludzi w Afryce, wciąż wierzą, że wiedźmy używają magicznych mocy przeciwko ludziom. Wyodrębniono dwa główne rodzaje czarów: czary nocy i czary dnia. Odnosi się to do złych duchów, istnieją wiedźmy nocy i wiedźmy dnia. Wiedźmy nocy odziedziczyły swoje antyludzkie zdolności po rodzicach, podczas gdy wiedźmy dnia kupiły swoją moc od doświadczonych złych ludzi.

Nocne wiedźmy rodzą się z wrodzoną antysocjalną cechą, tak jak wąż rodzi się z jadem. Wrodzony przymus czynienia zła nie musi być nawet wywoływany przez zazdrość lub nienawiść, ponieważ ich natura zmusza ich do wyrządzania krzywdy innym dla własnej przyjemności. Dziecko wiedźmy nocnej dziedziczy fizjonomię po swoich rodzicach i nigdy nie może zmienić swojej natury. Chociaż wiedźmy nocne działają głównie w nocy, mogą również uaktywnić się w dzień, jeśli pozwalają na to okoliczności. Wiedźma to zwykła osoba, która za pomocą leków- muti uzyskanych od czarowników, próbuje zabić swoich wrogów, a nawet niewinnych ludzi.

Osoba ta nie posiada wiedzy na temat czarów wykraczająca poza mikstury aplikowane w tym celu. Wiedźma dzienna jest notoryczna i niebezpieczna, ponieważ w dzień spotyka swoje ofiary. Czarownice tego typu powinny być bezwzględnie eliminowane, kiedy je odkryjemy. One zawsze są aktywne, poszukują swoich ofiar, szczególne niebezpieczeństwo stwarzają na festiwalach, gdzie podawany jest alkohole i jedzenie.

Czarownice, wiedźmy

Nocna wiedźma może bezpośrednio, czyli bez pomocy muti wyrządzić krzywdę osobom niewinnym i niespodziewającym się tego.

Jest zdolna wejść do zamkniętej chaty i latać na miotle, na przykład z Johannesburga do Durbanu i z powrotem tej samej nocy. Nocne czarownice to zazwyczaj kobiety, uważa się, że chodzą nago w nocy, nawet w najzimniejsze zimowe noce. Pokrywają się popiołem, aby się ukryć i pod postacią wiedźm biegają bardzo szybko. Najlepszą obroną przed nimi jest unikanie spacerów nocnych, zwłaszcza około drugiej nad ranem. Uważa się, że wiedźmy nocne są najbardziej aktywne w tym czasie, na regularnych sabatach wymieniają się wiedzą i układają plany. Nocne wiedźmy tworzą bractwa i mają umówione miejsca spotkań. Kiedy zwykli ludzie śpią, spotykają się przy bębnach i tańczą dla rozrywki, jeśli ich plany nie zmuszają ich do odbywania długich podróży w celu wykonania określonych misji. Nocne wiedźmy uwielbiają zimowe noce, nie lubią długich letnich dni.

Nocne wiedźmy działają często pod postacią zwierząt, takich jak hieny, duże psy, łasice, sowy, węże, lub pioruny.

Choroby w pojęciu sangomy

Dzięki swoim umiejętnościom mogą powodować grypę, biegunkę, malarię i reumatyzm. Choroby te mają nazwy lokalne: biegunka to motseni; malaria jest gorączką letadi; podczas gdy reumatyzm nazywa się bonyelele (biegaczem) ponieważ zdaje się przechodzić z powierzchni ciała do kości. Cholera jest znana jako letshologo le I ego lo- ciężka biegunka. Przyczyny tych chorób przypisuje się duchom, przodkom, a nawet Bogu. Najbardziej przerażającymi chorobami wśród Afrykanów są sehufa (gruźlica) i sefolan (trąd, zawał serca lub udar), podczas gdy najczęstszą epidemią wśród czarnych żyjących w północnych częściach Afryki Południowej jest mooko lub setlapatlapane (odra, która jest powszechna wśród dzieci), podczas gdy wywoływana jest ospa sekobonyane, ponieważ pozostawia małe blizny. Przyczyny choroby przypisuje się także czarom wywołanym przez duchy lub makgoma (zanieczyszczenie). W przypadku śmierci, wróżbiciel musi pomóc ustalić dokładną przyczynę.

Choroby sprawiane przez wiedźmy

Najcięższe choroby (meleke) powodowane przez wiedźmy to tladi/legadima (wywołany piorun), sefolane (magiczna zapadłość), sejeso (zatrucie), go tsekela (choroba psychiczna), boopa (bezpłodność), kotsi (wypadki), także setlotlwane (zombie).

Powyższe przypadłości przypisywane są wiedźmom dziennym, chociaż wiedźmy nocne też są w stanie je wywołać. Określane mianem meleko, liczba mnoga moleko, co oznacza próbować, kusić, czyli wysyłać ułomność za pomocą magii. Czarownica może mieszać glebę z odciskami stóp ofiary z miksturami magicznymi, które powodują ból nóg, co może stopniowo wędrować na całe ciało. Może spowodować śmierć, wskazując go palcem, lub sporządzić specyfik z użyciem ubrań, moczu lub włosów ofiary. Ludzie nie powinni więc pozostawiać po sobie takich śladów. Co więcej, czarownica może po prostu wypowiedzieć klątwę. Wyrażenia takie jak o tlo di bona (zobaczysz więc) są wystarczająco silne, aby powodować meleko (nieszczęście) osobie tak zaadresowanej. Szamani stosują meleko przeciwko swoim rywalom w walce o terytorium.