Rodzaje kości do wróżenia
Kości wróżbiarskie przekazują informacje od przodków, poprzez interpretację sangomy. Są postrzegane jako idealna metoda kontroli i odkrywania tajemnych mocy i zjawisk nadprzyrodzonych. Nie tylko diagnozują przyczyny problemów, sugerują też sposoby uzdrowienia sytuacji. Chociaż są zwykłymi kośćmi, są narzędziem posiadającym witalną moc w komunikacji się z przodkami. Rozróżnia się dwa rodzaje mediów wróżbiarskich: kości zwierzęce plus pomocnicze przedmioty, które nie są kośćmi. Drugi rodzaj to przedmioty niebędące kośćmi, przykładowo muszle morskie, kostki do gry, monety, kamyki. Kości z kastrowanego starego kozła reprezentują starców, kości z kozła w średnim wieku przedstawiają mężczyzn w dojrzałym wieku, kości z niekastrowanego kozła określają mężczyzn w sile wieku, kości od niewykastrowanych młodych kozłów wyjawiają młodych mężczyzn w wieku około dwudziestu lat, podczas gdy kości kozy będą określać kobiety w tej samej kolejności. Kości owiec będą reprezentować wodzów, a kości wołowe w różnych kształtach przedstawiają plemiona i ich totemy.
Obok kości zwierząt domowych stosowane są kości dzikich zwierząt. Kości z byków impali wizualizują wodzów, a krowy impali prezentują żony wodzów. Kości dujkera i reedbucka przedstawiają kłótliwych mężczyzn i wiedźmy, podczas gdy kości guźca, (ryjący za korzeniami), reprezentowałyby poszukiwaczy korzeni na leki. Pawiany i małpy mogą wskazywać sąsiadów, a mrównik jest wizerunkiem przodków lub szamanów. Druga kategoria obejmuje przedmioty, które nie są kośćmi ani częściami ciała. Mogą to być muszle morskie, które są w stanie odzwierciedlać cechy mężczyzny lub kobiety. Atrybuty męskie obejmują męską odwagę i silny charakter, a atrybuty żeńskie- ciążę, poród, lobola (zakup żony) i gotowanie. Kamienie o specjalnych formach reprezentują warzywa, marihuanę i muti.
Sangoma interpretuje rzucone kości
Dwie główne pary kości reprezentujące kategorie męskie i żeńskie są najważniejsze dla interpretacji kości wróżbiarskich. Szesnaście podstawowych kości (każda z czterech stron) ma sześćdziesiąt cztery możliwych upadków. Mniejsze przedmioty- w tym muszle, części pancerza żółwia, a nawet rzeźbione kawałki drewna- uzupełniają ustawienie kości, chociaż kości wróżbiarskie stanowią główną metodę diagnostyczną. W większości przypadków składają się z około sześćdziesięciu czterech części w grupach po dwie lub cztery. Podczas seansu, wróżbita często dmucha do worka z kośćmi (thebele) lub żując kawałek muti, pluje na kości i wyrzuca na płat skóry lub matę. Podczas tej czynności wypowiada pochlebstwa na temat kości. Rzucanie kości stanowi akt wstępny. Plując na kości, wróżbita wzywa do przebudzenia i ogłasza, że jest ich właścicielem.
Ponieważ są postrzegane jako żywe, można do nich mówić i oczekiwać odpowiedzi. Po tych wstępnych obrządkach sangoma przekazuje je swojemu pomocnikowi, który najpierw dmucha w skórzany worek, by je pobudzić, a następnie się przedstawia. Asystent rzuca kości, podczas gdy szaman interpretuje położenie kości z pomocą kija. Po każdym rzucie wróżbita wypowiada pochwałę, by je wysławić za dobrą pracę, którą wykonują.
Pytania zadaje sangoma za pośrednictwem asystenta lub osobiście przed każdym rzutem. Pytania takie jak: co było przyczyną choroby, śmierci i tak dalej?
, Czy pochodzi od przodków?
i „Od męskiego czy żeńskiego przodka?” Kiedy kości odpowiadają przecząco, wypróbowywana jest inna nazwa, dopóki nie wyczerpie się cała lista. Następnie następuje kolejna seria pytań. Proces będzie kontynuowany, aż kości wskażą winowajcę lub przyczynę nieszczęścia.
Czasami kości postanowią odmówić kooperacji, wróżbita podejrzewa wielkie niebezpieczeństwo. Zmusza to sangomę do rozmowy z kośćmi na osobności. Jeśli okaże się, że asystent miał brudne dłonie, czeka go za to grzywna.
Aby być w stanie odczytać kości, powinny być spełnione trzy lub cztery czynniki. Interpretuje się: boki, na które spadły kości, kierunek, w którym są zwrócone, ich relacja zajęta względem siebie, oraz relacja męskich i żeńskich kości względem siebie. W każdym rzucie kluczowe znaczenie ma położenie kości głównych. Wypukła strona do góry jest znakiem sprzyjającym, a wklęsła do góry wskazuje niepowodzenie, ponieważ wypukła strona to pozycja aktywna, a wklęsła pasywna.