Kolebka Ludzkości

Kolebka Ludzkości w Johannesburgu

Czytaj artykuł

Informacje o Kolebce Ludzkości w RPA

Odkrycia w Kolebce Ludzkości

Kolebka Ludzkości nie jest- jak większość osób uważa- jedną jaskinią. Jest to grupa 13 jaskiń położonych w niewielkiej odległości od siebie. Nazwy tych jaskiń to: Sterkfontein, Swartkrans, Kromdraai, Bolt's Farm, Wonder Cave, Minnaar's, Cooper's B, Plover's Lake, Drimolen, Gladysvale, Haasgat, Gondolin i Motsetse. Wszystkie zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO.

Widok na Sterkfontein

Znaleziska paleontologiczne

Gorąco polecamy zwiedzenie muzeum Kolebki, zwane Maropeng. Jaskinie w Sterkfontein i okolicach (Kolebka Ludzkości ) należą do najbardziej obfitych w znaleziska paleontologicznych miejsc na świecie. Jest to miejsce, gdzie zostały znalezione przez doktora Roberta Broom pierwsze szczątki dorosłego „człowieka małpy” w roku 1936. Okazało się później, że ten unikalny system jaskiń zawiera depozyty gleby osadzające się przez od około 3,5 mln lat. Późniejsze prace wykopaliskowe ujawniły prawie 500 czaszek ludzkich, zęby, szczęki i skamieliny innych kości. Odkryto tam kilka tysięcy skamielin niewielkich zwierząt, ponad 300 kawałków skamieniałego drewna i ponad 9000 kamiennych narzędzi.

Znalezione narzędzia dostarczają wiele informacji na temat rozwoju cywilizacji. Wśród znalezisk jest wiele szczątków współczesnego człowieka, które mają od 100 000 do 250 000 lat. Początki jaskiń sięgają okresu około 2,5 miliarda lat. Wtedy to na terenie dzisiejszej Afryki Południowej znajdowało się płytkie, ciepłe morze. W takich warunkach minerały znajdujące się w wodzie, takie jak wapń, magnez, żelazo, osadzały się na dnie. Skład chemiczny wody morskiej zmieniał się powoli, co powodowało różnice w kolorach skał.

Później wapienne skały pokryte zostały skałami kwarcowymi pochodzenia wulkanicznego. Jaskinie zaczęły powstawać około 20 do 30 milionów lat temu, na głębokości 50 - 60 metrów pod powierzchnią ziemi. Morze zaczęło się cofać, wymywanie skał wapniowych kontynuowane było przez wody gruntowe. Powstał cały podziemny labirynt jaskiń, wypełniony wodami gruntowymi. Z czasem poziom wody zaczął się obniżać, jaskinie wypełniły się powietrzem. Wejścia do tych podziemnych korytarzy pojawiły się znacznie później wskutek zapadania się ziemi. Spływająca ze skał woda zawierała wiele minerałów, które osadzały się budując przepiękne stalaktyty i stalagmity.

Wejścia do jaskiń były bardzo wąskie, pokryte trawą i gałęziami stały się pułapką dla różnego rodzaju zwierząt. Zwierzęta te przeważnie ponosiły śmierć w czasie upadku albo umierały na dnie z głodu. Ich szkielety pokrywane były przez obsuwającą się ziemię. W Kolebce Ludzkości odkryto niedawno naszego kolejnego przodka.

Dwa szkielety sprzed dwóch milionów lat odnalezione w Sterfontein rzucają nowe światło na nieznany do tej pory okres ewolucji człowieka. Szczątki dwóch osobników gatunku człowiekowatych, nazwanego Australopithecus sediba znaleziono dwa lata temu w stosunkowo dobrym stanie, w jaskini. Międzynarodowy zespół naukowców w najnowszym numerze czasopisma Science dowodzi, że szczątki dorosłej kobiety i młodego chłopca są prawdopodobnie świadectwem ważnego etapu ewolucji, kiedy przodkowie człowieka stopniowo przenosili się z drzew na ziemię. Osobniki te utrzymywały już wyprostowaną postawę ciała, miały długie nogi i odpowiednio ukształtowaną miednicę, ale budowa ich ramion i dłoni wskazuje na to, że swobodnie poruszały się także po drzewach. Wygląd ich zębów wskazuje na to, że w ich pożywieniu zaczęły dominować pokarmy roślinne.

Oba osobniki miały około 127 centymetrów wzrostu, kobieta mogła ważyć około 33 kilogramy, chłopiec mniej więcej 6 kilogramów mniej. Mózg każdego z nich miał objętość sięgającą zaledwie ¼ objętości mózgu człowieka współczesnego. Kształt mózgu, odbiegający od tego, który stwierdzono u wcześniejszych osobników Australopiteka wskazuje już jednak na postępujący proces ewolucji. Autorzy pracy podkreślają, że na razie wciąż mają zbyt mało informacji, by precyzyjnie określić zakres pokrewieństwa osobników gatunku Australopithecus sediba z wczesnymi ludźmi.

Jaskinie i stanowiska skamieniałości w pobliżu „Kolebki Ludzkości”

Jaskinie Sterkfontein
Słyną ze skamieniałości znanej jako „Mrs Ples” oraz pradawnego szkieletu zwanego „Little Foot”.
Swartkrans
Znaczące stanowisko jaskiniowe zawierające skamieniałości związane z wczesnymi przodkami człowieka oraz dowody na starożytne wykorzystanie ognia.
Kromdraai
Ważne stanowisko skamieniałości związane z Paranthropusem, wymarłym krewnym człowieka.
Wonder Cave
Spektakularna jaskinia wapienna ze stalaktytami i stalagmitami, popularna wśród odwiedzających ten region.
Cooper's Cave
Ważne stanowisko paleoantropologiczne, na którym odkryto skamieniałości wczesnych krewnych człowieka.
Jaskinia Gondolin
Znana ze skamieniałości wczesnych homininów i innych pradawnych ssaków.
Malapa
Znana ze skamieniałości Australopithecus sediba.
Jaskinia Drimolen
Znana ze skamieniałości wczesnych homininów.
Jaskinia Gladysvale
Ważne złoża skamieniałości homininów i zwierząt.
Jezioro Plover's
Stanowisko archeologiczne zawierające skamieniałości.
Jaskinia Haasgat
Znana ze skamieniałości naczelnych i innych ssaków.
Bolt's Farm
Zbiór osadów jaskiniowych zawierających skamieniałości.

Niezwykłe odkrycie Homo naledi w 2015 roku w Kolebce Ludzkości w Republice Południowej Afryki

10 września 2015 roku świat dowiedział się o jednym z najbardziej niezwykłych odkryć w historii badań nad ewolucją człowieka. Naukowcy ogłosili odkrycie nieznanego wcześniej wymarłego przedstawiciela linii ewolucyjnej człowieka, któremu nadano nazwę Homo naledi. Jego szczątki kopalne znaleziono głęboko w systemie jaskiń Rising Star, na terenie południowoafrykańskiej Kolebki Ludzkości (Cradle of Humankind), wpisanej na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Odkrycie przyciągnęło międzynarodową uwagę ze względu na dużą liczbę odnalezionych skamieniałości, niezwykłe połączenie cech anatomicznych typowych dla człowieka i bardziej prymitywnych homininów, a także pytania dotyczące zachowania dawnych krewnych człowieka.

Odkrycie w jaskini Rising Star

Historia rozpoczęła się we wrześniu 2013 roku, kiedy doświadczeni grotołazi Rick Hunter i Steven Tucker eksplorowali system jaskiń Rising Star, położony około 50 kilometrów na północny zachód od Johannesburga.

Podczas eksploracji dotarli do wąskiej, trudno dostępnej podziemnej komory, w której znaleźli skamieniałe kości mogące należeć do dawnego krewnego człowieka. Następnie poinformowali o swoim odkryciu profesora Lee Bergera, paleoantropologa z Uniwersytetu Witwatersrand.

Berger zorganizował międzynarodową ekspedycję badawczą, aby dokładniej zbadać znalezisko. Ponieważ niektóre przejścia były wyjątkowo wąskie, zrekrutował sześć odpowiednio wyszkolonych badaczek, które miały umiejętności i budowę ciała umożliwiające dotarcie do komory oraz wydobycie skamieniałości. Zespół zyskał przydomek „podziemnych astronautów”.

W trakcie wykopalisk odkryto niezwykły zbiór szczątków kopalnych. Odnaleziono ponad 1550 ponumerowanych okazów, reprezentujących co najmniej 15 osobników, w tym niemowlęta, dzieci, dorosłych i osoby starsze.

Skamieniałości znajdowały się w komorze, którą nazwano Dinaledi. W języku sesotho nazwa ta oznacza „Komnatę Gwiazd” i nawiązuje do systemu jaskiń Rising Star. Trudny dostęp do tego miejsca sprawił, że odkrycie stało się szczególnie intrygujące dla naukowców.

Nowy gatunek: Homo naledi

Po zbadaniu skamieniałości zespół badawczy uznał, że należą one do nieznanego wcześniej gatunku z rodzaju Homo. Nadano mu nazwę Homo naledi. Słowo „naledi” oznacza w języku sesotho „gwiazdę” i nawiązuje do nazwy systemu jaskiń Rising Star.

Szczątki ujawniły niezwykłe połączenie cech anatomicznych.

Homo naledi miał stosunkowo niewielki mózg, którego wielkość bardziej przypominała mózgi wcześniejszych homininów niż mózg współczesnego człowieka. Jednocześnie jego dłonie, nadgarstki, stopy i kończyny dolne wykazywały cechy kojarzone z ludzkim sposobem poruszania się i manipulowania przedmiotami.

Długie, zakrzywione palce sugerowały, że wspinanie się mogło nadal odgrywać ważną rolę w jego życiu. Natomiast stopy i nogi były przystosowane do poruszania się w pozycji wyprostowanej.

Odkrycie pokazało, że ewolucja człowieka nie przebiegała w prosty, liniowy sposób — od prymitywnych przodków do współczesnych ludzi. Różne gatunki homininów posiadały odmienne kombinacje cech anatomicznych.

Tajemnica komory Dinaledi

Jednym z najbardziej fascynujących aspektów odkrycia było miejsce znalezienia szczątków. Kości znajdowały się głęboko wewnątrz komory jaskiniowej, do której dostęp był bardzo utrudniony. Wzbudziło to pytania o to, w jaki sposób ciała znalazły się w tym miejscu.

Badacze wysunęli hipotezę, że przedstawiciele Homo naledi mogli celowo umieszczać zmarłych w tej komorze. Gdyby hipoteza ta została potwierdzona, miałoby to istotne znaczenie dla zrozumienia rozwoju zachowań związanych ze śmiercią i pochówkiem u dawnych przodków człowieka.

Interpretacja ta była jednak przedmiotem kontrowersji. Sama obecność kości w odległej komorze nie stanowiła jednoznacznego dowodu na celowy pochówek lub praktyki rytualne. Naukowcy kontynuowali badania, analizując również inne możliwe wyjaśnienia oraz geologiczną historię jaskini.

Odkrycie przyniosło więc zarówno niezwykłą szansę badawczą, jak i naukową zagadkę. Skamieniałości ujawniły istnienie wcześniej nieznanego gatunku, ale okoliczności, w jakich szczątki zgromadziły się w komorze, nadal wymagały wyjaśnienia.

Ile lat miał Homo naledi?

Kiedy w 2015 roku po raz pierwszy ogłoszono odkrycie nowego gatunku, jego wiek nie był jeszcze dokładnie ustalony. Dopiero późniejsze badania naukowe pozwoliły określić przybliżony czas, w którym żył.

W badaniu opublikowanym w 2017 roku ustalono, że Homo naledi żył około 335 000–236 000 lat temu. Było to szczególnie istotne, ponieważ oznaczało, że gatunek ten istniał w okresie, gdy w Afryce pojawiali się również wcześni przedstawiciele naszego własnego gatunku — Homo sapiens.

Odkrycie podważyło wcześniejsze założenia dotyczące tego, jakie gatunki krewnych człowieka zamieszkiwały Afrykę w tym okresie. Gatunek o stosunkowo niewielkim mózgu i licznych prymitywnych cechach anatomicznych przetrwał znacznie dłużej, niż naukowcy mogli wcześniej przypuszczać.

Znaczenie odkrycia

Odkrycie Homo naledi umocniło międzynarodową pozycję Kolebki Ludzkości jako jednego z najważniejszych obszarów na świecie dla badań nad ewolucją człowieka.

Badania pokazały znaczenie współpracy między naukowcami, specjalistami i doświadczonymi grotołazami. Podkreśliły również, że niezbadane systemy jaskiniowe mogą zachowywać niezwykłe świadectwa odległej przeszłości.

Poza samą liczbą odnalezionych skamieniałości odkrycie wywołało fundamentalne pytania dotyczące pochodzenia człowieka, różnorodności anatomicznej, zachowań społecznych oraz związku między budową ciała a inteligencją.

Późniejsze ustalenie wieku szczątków wykazało, że w Afryce mogło żyć kilka różnych gatunków krewnych człowieka w nakładających się na siebie okresach. Ewolucja człowieka była zatem znacznie bardziej złożona i różnorodna, niż sugerowałby prosty schemat, w którym jeden gatunek stopniowo zastępuje drugi.

Podsumowanie

Ogłoszenie odkrycia Homo naledi w 2015 roku pozostaje jednym z przełomowych wydarzeń w południowoafrykańskiej paleoantropologii. Chociaż skamieniałości znaleziono już w 2013 roku, ich identyfikacja i oficjalny opis naukowy w 2015 roku pozwoliły światu poznać wcześniej nieznanego krewnego człowieka.

Od wąskich przejść jaskini Rising Star po niezwykły zbiór skamieniałości w komorze Dinaledi — odkrycie pokazało, jak wiele pozostaje jeszcze do poznania w historii naszej odległej przeszłości.

Kolebka Ludzkości nieustannie przypomina nam, że dzieje człowieka nie są prostą historią jednego gatunku zastępującego drugi. To złożona opowieść o różnych populacjach, przystosowaniach fizycznych i zachowaniach, których ślady wciąż odkrywamy pod powierzchnią południowoafrykańskiej ziemi.

Zobacz: Maropeng ►►►► Pobierz dokument pdf: Kolebka Ludzkości ►►►►
Robert Broom
Skała dolomitowa
Skamielina w Kolebce Ludzkości