Bystrza rzeki Zambezi
Wprowadzenie
Okolice Wodospadu Wiktorii na rzece Zambezi słyną z najlepszego i zarazem najdzikszego spływu słodkowodnego na świecie. Rzeka Zambezi uznawana jest przez entuzjastów raftingu i kajaków za jedną z dziesięciu najlepszych rzek nadających się do uprawiania tego rodzaju sportów na naszej planecie. Jeśli podświadomie nie kojarzysz takich sformułowań, jak schody do nieba
i zamarcie z przestrachu
z przygodą, oznacza to, że nigdy w swoim życiu nie brałeś udziału w raftingu na dzikiej rzece Zambezi.
Skala trudności spływów
Spływy na Wodospadzie Wiktorii na rzece Zambezi zaklasyfikowane zostały przez Brytyjski Związek Canoe w skali trudności 5 (w międzynarodowej, sześciostopniowej skali).
- Grade one (skala trudności 1):
- to wolno płynąca woda, która nie napotyka na przeszkody.
- Grade two (skala trudności 2):
- oznacza, że woda płynie trochę szybciej, a jej poziom jest nieco większy, z paroma wystającymi głazami lub drzewami.
- Grade three
- ma więcej wody niż poprzednie dwie klasy, płynie szybciej, a na swej drodze napotyka na częste przeszkody, wymagające manewrowania i zakręcania.
- Grade four i five:
- to bystry spływ z dużą ilością wody płynącej bardzo szybko. Istniejące tam przeszkody są trudne do ominięcia i wymagają wcześniejszego planowania, aby uniknąć wypadku, który mógłby zakończyć się tragicznie, zarówno dla ludzi, jak i ekwipunku.
- Grade six:
- niesie ogromną ilość wody z bardzo małym marginesem błędu. Stopień ten jest bardzo niebezpieczny i pokonywany jest wyłącznie przez ludzi z doświadczeniem albo osoby pragnące udowodnić w ten sposób swoją męskość.
- Grade seven:
- you go to heaven
Charakterystyka spływu
Bardzo trudny, długie bystrza, szybkie wiry, wysokie progi wodne, duże spadki i różnice w ciśnieniach atmosferycznych. Jest to ogromna ilość; opadająca gwałtownie do kilku metrów w dół z wyrastającymi w środku drogi kamieniami. Spływ Batoka znajdujący się poniżej Wodospadu Wiktorii po raz pierwszy pokonany został na pontonie w marcu 1981 roku.
Lokalizacja i organizacja spływów
Baza, z której zaczynają się spływy kajakowe, rafting i riverboarding (Zambezi Waterfront) znajduje się 4 km od wodospadu w górę rzeki po stronie Zimbabwe i Zambii. Dlatego przy rezerwacji zakwaterowania w okolicach Wodospadu Wiktorii ważne jest, żeby wszystkie zarezerwowane miejsca z atrakcjami znajdowały się po tej samej stronie, aby uniknąć dodatkowych kosztów wizowych. Organizowane są całodzienne i półdniowe spływy oraz na specjalne zamówienie — kilkudniowe ekspedycje i różne kombinacje rodzajów rozrywek. Ze względu na dogodne warunki klimatyczne, spływy mogą być prowadzone przez cały rok.
Sezonowość i poziom wody
Poziom wody w rzece uwarunkowany jest ilością opadów i pory roku.
- Niski poziom wody:
- od sierpnia do stycznia, kiedy prąd rzeki Zambezi jest najgwałtowniejszy.
- Sezon wysoki:
- od lutego do lipca, z krótką przerwą ze względu na porę deszczową na przełomie kwietnia i maja.
Bezpieczeństwo i ryzyko
Musimy pamiętać, że na tak trudnym spływie wypadki śmiertelne czasem się zdarzają. Podano, że przez 28 lat organizowania tutaj spływów zginęło 11 osób, ale prawdopodobnie są to dane zaniżone. Przed startem wszyscy podpisują dokument stwierdzający, że płyną na własną odpowiedzialność i są świadomi stopnia ryzyka.
Przebieg spływu i atrakcje
W sumie pokonuje się pontonem około 19 km, co zajmuje 2,5 godziny. Dużym dopełnieniem spływu są malownicze widoki. Płynie się kanionem, otoczonym bazaltowymi skałami, gdzieniegdzie widać wstęgi wodospadów, wokół — tropikalną zieleń. Choćby dla tych widoków warto się wybrać na spływ. Najtrudniejszy jest koniec raftingu, czyli wdrapywanie się od koryta rzeki do samochodu.
Podsumowanie
Na wodospadzie Wiktorii, w wąwozie Batoka, znajduje się 24 spienione bystrza, które stanowią jedno z najtrudniejszych i najbardziej ekscytujących wyzwań dla entuzjastów raftingu na świecie. Te bystrza są klasyfikowane na skali trudności od III do V – najwyższej możliwej w komercyjnej klasyfikacji – i mają nazwy takie jak „Zgrzytające szczęki śmierci”, „Pożeracz ciężarówek”, „Terminator” i „Pralka”.
Spływ przez te bystrza odbywa się w kanionie otoczonym bazaltowymi skałami, a trudność wynika z szybkich wirów, dużych spadków i różnorodnych przeszkód, które wymagają precyzyjnego manewrowania i współpracy załogi. Najtrudniejszy moment spływu to jego koniec – wdrapywanie się z koryta rzeki do samochodu. Spływy pontonowe są najbezpieczniejsze i najczęściej organizowane w okresie od sierpnia do grudnia, gdy poziom wody jest niższy, a w sezonie „wielkiej wody” najtrudniejsze odcinki są pomijane z powodów bezpieczeństwa.
