Oliver Reginald Tambo


Biografia Olivera Tambo

Oliver Tambo nazwany został kiedyś klejem trzymającym razem wszystkie strony biorące udział w walce o demokrację. W czasie kiedy większość anty apartheid aktywistów siedziała w więzieniach, Oliver Reginald Tambo był na wygnaniu i tam robił wszystko co było w jego mocy by prawda o dyskryminacji rasowej w RPA znana była całemu światu. Oliver Tambo został aresztowany razem z Nelsonem Mandelą , Walterem Sisulu i 153 innymi osobami. Razem z nimi stanął przed sądem w słynnym "Procesie Zdrady" trwającym cztery lata. Z powodu braku wystarczających dowodów, został on uniewinniony.

Po masakrze w Sharpeville, na polecenie swoich zwierzchników z ANC uciekł z RPA przez Botswanę, udając szofera. Prowadził on samochód swojego przyjaciela, Ronalda Segala. Po śmierci Wodza Alberta Luthuli, w 1952 roku Oliver Reginald Tambo został mianowany Pierwszym Sekretarzem ANC. Początkowo kazał się tytułować "Prezydentem Tymczasowym", aż do czasu, kiedy liderzy uwięzieni na Robben Island potwierdzili słuszność wyboru w 1960 roku. Urząd Prezydenta ANC sprawował on od 1977 roku do 1990 roku. Jego zadaniem stało się utrzymanie razem różnych odłamów ANC i otwarcie dodatkowych ośrodków w wielu krajach świata w celu otrzymania pomocy finansowej od rządów tych państw. Na późniejszym etapie towarzysz Tambo stał się bezpośrednim przełożonym Thabo Mbeki, sprawującego stanowisko Ministra Spraw Zagranicznych ANC na wygnaniu. Oliver Reginald Tambo urodził się w 17 października 1917 roku w niewielkiej wiosce zwanej Kantolo oddalonej 20 km. od Bizana w dzisiejszej Wschodniej Prowincji Przylądkowej. Jego rodzice, Mzimeni z trzecią żoną Julią nadali mu tradycyjne imię Kaizana na cześć wroga angielskich kolonizatorów w czasie I Wojny Światowej zwanego Kaizer z Niemiec (Cesarz Niemiecki).

Obejście rodziny Tambo było duże, zdecydowanie większe od innych składających się przeciętnie z 2 okrągłych glinianych chat pokrytych strzechą. Składało się ono z domu pradziadków ze strony ojca, domów ich trzech synów i ich żon z dziećmi. Mzimeni miał cztery żony, z tym że poślubił on najmłodszą żonę Lenę po śmierci jego pierwszej żony zmarłej w czasie porodu. Atmosfera rodzinna była zawsze bardzo dobra, pomiędzy żonami nie było prawie żadnych nieporozumień, dzięki temu wszystkie dziesięcioro dzieci traktowane były jednakowo. Mzimeni uważany był przez znajomych za bogatego. Miał on w pewnym okresie czasu około 50 krów, kilka pięknych koni i wóz z wołami. Dzięki temu zapleczu, mógł on spokojnie zajmować się handlem i usługami transportowymi. Nie przeszkadzało mu nawet to że był analfabetą, bowiem nauczył się handlu pracując jako pomocnik sprzedawcy w pobliskim sklepie. Wszystko to co posiadał zawdzięczał ciężkiej pracy i dużej inteligencji. Dwie kobiety w życiu O.R. były chrześcijankami, były to jego matka i trzecia żona jego ojca.

Olivera matka była energiczną i miłą kobietą umiejącą pisać i czytać. Udostępniła ona swój dom dla kościoła, i często odprawiane tam były nabożeństwa. Z powodu tak dużego wpływu jaki wywarła, Mzimeni przeszedł na chrześcijaństwo i cała rodzina przyjęła chrzest. W tym dużym i postępowym domu Kaizana miał bardzo szczęśliwe dzieciństwo, do trzeciego roku życia nauczał się podstaw kultury szczepu Xhosa. Jego pierwszymi obowiązkami była opieka nad cielętami. Musiał pilnować, żeby młode cielaki piły mleko tylko po dojeniu krów. W miarę upływu czasu musiał on wykonywać coraz bardziej odpowiedzialne obowiązki. Z zapałem nauczył się orać pole i kierować wołami ciągnącymi wóz. W małej społeczności, gdzie każdy znał każdego, najlepszą formą utrzymania dyscypliny była opinia. Panowało tam nie pisane prawo dające każdemu należne miejsce w społeczności, czyli pomiędzy wodzami i ich poddanymi.

W autobiografii Nelsona Mandeli czytamy jak na zebraniu rady starszych zwanym "imbizo" każdy miał prawo do wypowiedzenia swojej opinii, obojętnie czy był to wódz czy tradycyjny doktor, wojownik czy pasterz, właściciel sklepu czy bogaty rolnik. Była to najczystsza forma demokracji, nie stosowana nawet w cywilizowanych krajach zachodnich. Po długiej dyskusji, wódz i jego doradcy mogli podjąć decyzję. Przeciwnicy mieli daną jeszcze jedną szansę do wypowiedzenia się. Ta tradycyjna forma podejmowania decyzji zawsze stosowana była przez Mandelę i Tambo na zebraniach ANC. W czasie kiedy Kaizana był w stanie opiekować się bydłem, pieniądze zaczęły odgrywać ważną rolę w szczepie Khoza. Coraz częściej młodzi mężczyźni udawali się do oddalonego 20 km. miasta Bizana, gdzie znajdowała się agencja rekrutująca robotników do kopalni węgla w Kwa Zulu Natal i kopalni złota w Gauteng. Wszyscy bracia Olivera stali się robotnikami.

System pracy w odległych miejscach zaczął odgrywać jeszcze ważniejszą rolę, kiedy to w późnych latach dwudziestych majątek ojca zaczął się zmniejszać i wymagał dofinansowania z innych źródeł. Starszy brat Olivera, Wilson zaraził się gruźlicą w czasie pracy na plantacjach trzciny cukrowej w Kwa Zulu Natal, nie nadawał się on już do ciężkiej pracy i musiał powrócić do domu. Kolejnym szokiem dla całej rodziny stała się śmierć starszego brata Zakele i jednego z wujków w podziemnym pożarze w kopalni węgla Dannhauser w 1929 roku. Tragedia ta obok smutku i żałoby była ciężkim ciosem dla sytuacji ekonomicznej w rodzinie. Na wskutek tych wydarzeń O.R. podjął decyzję walki przeciwko rasistowskiemu kapitalizmowi zapoczątkowanemu przez kolonializm. Przez całe swoje życie, O.R. był emocjonalnie przywiązany do tradycji Khoza, ale nauczył się też sposobu myślenia kolonizatorów.

Pracując jako pomocnik w sklepie często podziwiał białego właściciela za jego zdolności do prowadzenia własnego biznesu. W pierwszym dniu szkoły Kaizana zmuszony był do wybrania sobie angielskiego imienia. Po długiej wieczornej dyskusji z rodzicami wybrano imię Oliver. Pierwszy jego nauczyciel był bardzo rygorystyczny, bił dzieci za najmniejsze przewinienia. Dlatego Oliver znienawidzi; szkołę i robił wszystko co mógł żeby nie iść do szkoły. Na szczęście rodzice zdawali sobie z tego sprawę i zmieniali szkołę dziecka wielokrotnie. Oliver nie lubił szkoły do czasu kiedy jeden z kolegów pochwalił go za duże zdolności do prowadzenia dyskusji w języku angielskim mogące w przyszłości przynieść dużo pieniędzy i władzy.

W niedługim czasie dzięki pomocy jednego ze swoich kuzynów O.R. miał okazję zapisania się do szkoły misyjnej w Flagstaff noszącej dumną nazwę "Holy Cross". Ojciec Olivera nie miał wtedy pieniędzy na opłacenie szkoły, ale szkoła zdołała znaleźć dwie siostry duchowne oferujące się pokryć koszty nauki wynoszące 10 funtów rocznie. Jego starszy brat pracujący w Kwa Zulu Natal także zaoferował się pomóc w finansowaniu nauki. Po pięciu latach nauki nauczyciel polecił Oliverowi dobrą szkołę dla Murzynów w Johannesburgu zwaną St. Peter's. W Johannesburgu O.R. po raz pierwszy spotkał młodych ludzi mówiących innymi afrykańskimi językami. Na ulicach Johannesburga zetknął się z segregacją rasową, ale pomimo to zadecydował że miejsce to pozostanie jego domem na długi jeszcze czas. Rodzice nie mogli się cieszyć dobrymi ocenami na maturalnym świadectwie syna, oboje zmarli w ciągu jednego roku, parę miesięcy przed maturą.

Na szczęście, dzięki dobrym wynikom na dyplomie maturalnym Związek Wodzów z Transkei "Bhunga" zaoferował opłatę Ł30 rocznie na dalszą edukację Oliwera. Początkowo chciał studiować medycynę, ale w tamtych czasach uniwersytety nie przyjmowały murzyńskich studentów na tego rodzaju kierunki, dlatego wybrał fizykę i matematykę na słynnym uniwersytecie dla czarnych studentów, Fort Hare. Po trzech latach studiów otrzymał dyplom magistra w fizyce i matematyce, ale na tym nie zakończył na tym swojej edukacji i dalej kontynuował naukę na uniwersytecie. Przed ukończeniem ostatniego roku na uniwersytecie został usunięty z uczelni za organizowanie protestów, pomimo że nie brał w nich udziału. Na szczęście, dyrektor szkoły St. Peter's zaoferował mu stanowisko nauczyciela na wiadomość o wydaleniu O.R. z uczelni. W ten sposób Oliwer powrócił do Johannesburga i tam zetknął się z agentem nieruchomości o nazwisku Walter Sisulu, prowadzącym biuro skupiające lokalną elitę intelektualną na dyskusje o polityce i codziennym życiu.

Tam właśnie OR spotkał wielu młodych i inteligentnych ludzi takich jak, Anton Lembede czy Jordan Ngubane oraz poznanego wcześniej na uniwersytecie Fort Hare, Nelsona Mandelę. Cała ta grupa często odwiedzała mieszkającego w Sophiatown Doktora Xuma. Był on lekarzem i z racji jego statusu społecznego sprawował on odpowiedzialną pozycję prezydenta ANC. Spośród wielu istniejących wtedy organizacji narodowo wyzwoleńczych African Natinal Congress był najbardziej postępowy. Jego nadrzędnym celem było zniesienie nienawiści pomiędzy wszystkimi afrykańskimi plemionami. Jedynym słabym punktem ANC był fakt że jego członkami była tylko elita intelektualna. W 1944 roku na kongresie ANC w Batho, Bloemfontain powstały ANC Youth League (ANC Liga Młodych) i ANC Women's League (ANC Liga Kobiet). Przewodniczącym tych organizacji został Anton Lembede, Oliver Tambo sekretarzem a Walter Sisulu skarbnikiem. Manifest Ligi Młodych mówił że Afrykański problem może być rozwiązany tylko przez Afrykańczyków.

Wszyscy począwszy od Kapsztadu a skończywszy na Morzu Śródziemnym powinni się zjednoczyć w celu osiągnięcia tego niełatwego celu. Opracowany został program mający na celu głoszenie tych wspaniałych i postępowych idei wśród najniższej klasy społecznej. W 1948 roku National Patry wygrała w wyborach dostępnych tylko dla białych. Był to początek dużych zmian mających na celu ograniczyć prawa Murzynów. W tym chaosie zaczęli być potrzebni byli ludzie znający dobrze prawo w celu obrony ludzi dotkniętych tym bezprawiem. Oliver Tambo zaczął studiować korespondencyjnie prawo na uniwersytecie UNISA. W 1952 roku ukończył swoje studia i razem z Nelsonem Mandelą otwarł firmę prawniczą mającą na celu obronę interesów Murzynów. W 1953 roku Wódz Albert Luthuli został mianowany prezydentem ANC. Kiedy rząd rasistowski zabronił Walterowi Sisulu wypowiadać się publicznie, Oliwer Tambo został mianowany pierwszym sekretarzem ANC.

Jego popularność wzrosła jeszcze bardziej, kiedy stało się jawne że nie dał się przekupić i odmówił współpracy z policją. ANC jest "Parlamentem Ludzi", powiedział Albert Luthuli w 1955 roku, kiedy to ogłoszony został Freedom Charter, odzwierciedlający podstawowe wymagania konieczne do spełnienia w celu stworzenia demokratycznego kraju. W rok później Mandela, Sisulu, Oliver Tambo i 152 innych osób zostało aresztowanych za zdradę. Po przesłuchaniach, OR i Luthuli zostali uwolnieni i sprawowali oni dalej swoje stanowiska w ANC. W tym czasie OR zmienił konstytucję ANC, oparł ją na wydanym w 1955 roku Freedom Charter przedstawiając w ten sposób plany na zmianę ustroju politycznego. Wielu członków ANC nie zgadzało się z wizją wielonarodowego społeczeństwa, sprzeciwiali się też ANC Aliantom, czyli Kongresowi Hindusów, Organizacji Mulatów, Kongresowi Białych Demokratów i Kongresowi Związków Zawodowych. Obawiali się że któraś z tych grup może kiedyś zdominować organizację. W 1959 roku, po głośnej dyskusji z O.R. na jednym z regionalnych zebrań opuścili organizację i zapoczątkowali Pan Africanist Congress. W 1956 roku Oliwer zaręczył się z Adelaide Tsukudu, pielęgniarką pracującą w Szpitalu Baragwanath, obecnie znanym pod nazwą Baragwanath Chris Hani Hospital.

Ślub zaplanowano na grudzień 1956 roku ale z powodu aresztowania Oliwera data ta o mało nie została zmieniona. Na szczęście, po wpłaceniu kaucji, OR został uwolniony i ślub mógł się odbyć w zaplanowanym terminie. Adelaide Tambo w przyszłości została jedynym żywicielem rodziny, musiała pracować po dwie zmiany w celu zarobienia wystarczającej ilości pieniędzy do utrzymania dzieci: Thembi, Dan i Tselane. W dniu 21 marca 1960 roku policja otwarła ogień do ludności protestującej przed posterunkiem w Sharpeville. W tym dniu zginęło 69 osób, wywołało to wiele protestów w kraju i za granicą. ANC i Pan Africanist Congress zostały ogłoszone przez rasistowski rząd nielegalnymi organizacjami. Wódz Luthuli zwrócił się do OR o potajemne opuszczenie kraju i otwarcie "Misji Wygnanie" mającej na celu zdobycia międzynarodowej pomocy. Po rozmowach z O.R. Skandynawskie kraje i Holandia zaoferowały pokaźną sumę pieniędzy, w odróżnieniu do innych krajów, które nie akceptowały współpracy ANC z SACP (Partia Komunistyczna) oraz przeciwne były walce zbrojnej rozpoczętej w 1962 roku.

W tym też roku O.R. i Mandela mieli okazję spotkania się, kiedy to Mandela nielegalnie opuścił RPA w celu wyjaśnienia wynikłych pytań, zwłaszcza formacji Umkhonto we Sizwe (Dzida Narodu), zbrojnego skrzydła ANC. Mandela zdecydował się później na powrót do kraju w celu kontynuacji podziemnej walki w podziemiu. O.R. domagał się wprowadzenia sankcji ekonomicznych przeciwko rasistowskiej ekonomi, które rozszerzyły się później do sportu, kultury, sztuki i nauki RPA. Po aresztowaniu przywódców ANC w słynnym procesie Rivonia, ANC straciło swoją dawną świetność. O.R. zmuszony był przejąć dowództwo nad oddziałami MK. Prezydent Tanzani, Julius Nyerere podarował miejsce na stworzenie bazy dla ANC i MK. ANC otwarło swoją pierwszą bazę w Aar es Salamm. To właśnie tam, w Morogoro w Tanzani ANC zdołało zwołać pierwszą konferencję poza granicami kraju w 1969 roku. Spotkało się to z krytycyzmem kierownictwa uwięzionego na Roben Island. Po aresztowaniu Wiltona Mkwayi, O.R. został dowódcą oddziałów MK na wygnaniu.

Czytaj dalej: