Sutherland, największy teleskop astronomiczny


Sutherland - teleskop w RPA

Teleskop SALT w Sutherland w Republice Południowej Afryki. Sutherland to miasteczko w górach Roggeveld.

Sutherland odwiedziliśmy w czasie ferii zimowych. Wbrew naszym oczekiwaniom, ulica Piet Retief była pełna lokalnych i zagranicznych turystów. Większość z nich tupie nogami i dmucha w dłonie, matki otulają dzieci w dodatkowe koce. Dochodzi południe, cały czas jest bardzo zimno jak na Afrykę, tylko 4°C. Podobno wczoraj w nocy było -7 °C, na kałużach do tej pory widać kawałki lodu. W Sutherland jest naprawdę zimno, w kraju słynącym z upałów, nasuwa się na myśl Syberia, nie Republika Południowej Afryki. Zimą temperatura rzadko przekracza tutaj 10 °C a lokalny historyk, Vernon Marais uważa, że latem też nie jest za ciepło.

„W zasadzie w każdej porze roku w Sutherland można zastać opady śniegu”, powiedział Vernon. „Pamiętam ciężkie opady śniegu w grudniu 1970 roku, parę tygodni przed Bożym Narodzeniem. Było też dużo śniegu w styczniu i lutym ”. Powszechnie uważa się, że Sutherland jest najzimniejszym miastem w Republice Południowej Afryki, ale tytuł ten należy się małej miejscowości o nazwie Buffelsfontein blisko Molteno we Wschodniej Prowincji Przylądkowej , gdzie słupek rtęci spadł raz do -18,6 °C - najniższa, kiedy kolwiek zanotowana temperatura w RPA (w Sutherland najniższą temperaturą było -16 °C).

Ale temperatury z Sutherland nie Buffelsfontein podawane w prognozach pogody w całym kraju. Miasto zostało nazwane na cześć Henrego Sutherlanda pastora, który raz w roku przyjeżdżał tutaj z Worcester i prowadził uroczystą mszę świętą. Jak to bywało w najbardziej odległych miastach Karru, rolnicy w końcu zdecydowali, że nadszedł czas na założenie parafii i ogłoszono powstanie miasta na farmie zwanej De List. Pierwsze działki zostały sprzedane na aukcji w 1858 roku. Jest to kraina hodowców owiec z bardzo biedną roślinnością i niskimi kamiennymi wzgórzami, ale Sutherland ma specjalną tajemnicę, którą odsłania po zachodzie słońca.

Kiedy tylko słońce znika za horyzontem, temperatura spada poniżej zera. Kawałki szronu świecą w promieniach Księżyca. Większość mieszkańców siedzi teraz przy kominku, zajmując się ulubionym sportem zimowym w Sutherland jakim jest popijanie sherry. My przyjechaliśmy tutaj w innym celu, siedzimy teraz skuleni na wzgórzu w odległości około 20 km od miasta, z kilkoma innymi żądnymi przygód ludźmi, czekamy na pojawienie się gwiazd. Nocne niebo Sutherland znane jest na całym świecie. Na wysokości prawie 1500 m n. p. m. z rzadkimi opadami i zerowym zanieczyszczeniem światła odczuwasz, że Ziemia jest częścią Drogi Mlecznej.

To z tego powodu, że Obserwatorium Astronomiczne RPA (SAAO) wybrało miejsce w pobliżu Sutherland za swoją siedzibę, kiedy powstało w 1972 roku. Jesteśmy teraz w obserwatorium, czekamy na przewodniczkę wycieczki Glendę Stoffels, by nastawiła nam teleskop na Saturna. Następnie wszyscy po kolei patrzymy przez okular na charakterystyczną planetę, który wygląda dokładnie tak jak na ilustracjach w podręcznikach szkolnych. „Saturn jest ulubieńcem turystów”, mówi Glenda, zanim ustawiła teleskop na Jowisza z jego maleńkimi księżycami i na Jewellery Box, gromadę gwiazd z trzema jasnymi w centrum.

Obserwatorium jest również domem dla SALT, Southern African Large Telescope-najpotężniejszy optyczny teleskop na półkuli południowej. SALT panuje na tym wysokim płaskowyżu, jak w filmie sci-fi zbierania resztki światła, miliard razy za słabe, aby zobaczyć je gołym okiem. „Wielu ludzi uważa, że mogą patrzeć na gwiazdy przez SALT” Grant Southey wyjaśnił nam wcześniej. Grant jest elektronikiem pracującym w obserwatorium. SALT jest całkiem innym teleskopem, nie robi on pięknych zdjęć. Astronomowie używają go do dekodowania światła dochodzącego od odległych gwiazd, które pomagają im zrozumieć, wiek i budowę wszechświata. SALT nie jest jedynym teleskopem w obserwatorium, jest jeszcze pięć mniejszych teleskopów optycznych, a także teleskop będący własnością Japonii, teleskop słoneczny należący do Wielkiej Brytanii i inne przyrządy astronomiczne z Niemiec i Korei.

Oficjalne zwiedzanie obserwatorium zaczyna się w centrum dla gości, w którym jest wiele ciekawych eksponatów demonstrujących, w jaki sposób światło białe dzieli się na spektrum kolorów i jak gazy są identyfikowane przez światło, które emitują. Niektóre gwiazdy są tak daleko, że światło widoczne na niebie potrzebowało miliony lat, by do nas dotrzeć. Zobaczymy tam eksponat, który stara się wytłumaczyć, co było na naszej planecie w czasie, kiedy światło po raz pierwszy rozpoczęło swoją podróż. Fantastyczna sprawa. Zwiedzanie następnie przenosi się na wzgórze, do wnętrza starego teleskopu badań i wreszcie do SALT, gdzie wyjaśniona jest zasada pracy nowoczesnego teleskopu.

Przewodnik turystyczny Dave O'Hearns jest niezwykle kompetentny. Program zwiedzania stara się zawsze dopasować do wymagań odwiedzających. „Jeśli mam grupę astronomów-amatorów to możemy spędzić wiele godzin w centrum dla zwiedzających,” Dave mówi. „Ale jeśli ktoś chce tylko swoją fotografię obok SALT, to jest to dobrze. Przy rezerwacji wycieczki wskazane jest podać swój, poziom zainteresowania, dzięki czemu można cię umieścić w najlepiej pasującej grupie”. Ilość miejsc jest ograniczona, więc jest ważne, aby zarezerwować z dużym wyprzedzeniem. Jeżeli nawet wszystkie miejsca są zajęte, ciągle jest możliwe, by rozejrzeć się po obserwatorium i zerknąć wewnątrz SALT podczas jednej z nieformalnych wycieczek prowadzonych przez lokalnych przewodników akredytowanych przez biuro informacji turystycznej. W Sutherland, obok zimna i gwiazd można podziwiać ciekawą architekturę, przytulne restauracje i ciekawe muzeum. Wiosną miasto jest także bramą wypadową do kwiecistego raju Tanqua Karru.