Biografia Saartjie Baartman


Saartjie Baartman


Żeglarze pływający do Afryki Południowej często opowiadali ciekawe historie o tamtejszych kobietach. Najwięcej mówiono o wielkich pośladkach. Wierzono, że rozmiar piersi i pośladków oznacza większe potrzeby seksualne. Były to tylko pogadanki przy winie w tawernach portowych, przecież takie badania były niemożliwe do przeprowadzenia w czasach Napoleona. William Dunlop, chirurg na statku, podjął się szalonego planu, dla dobra nauki postanowił zbadać jedną z kobiet będąc w Afryce Południowej. Na początku XIX wieku badania naukowe stały się modne.

Sarah Bartman

Saartjie Baartman

Na farmie w okolicy Kapsztadu dr. Dunlop spotkał 20-letnią kobietę, która po długich namowach zgodziła się na badania. Miała obiecane, że za morzem nie będzie pracować na farmie i zarobi dużo pieniędzy. Na farmie nazywaną ją w języku holenderskim - Saartjie Baartman. W roku 1810 dopłynęli do Londynu, gdzie tak jak dr. Dunlop obiecał, najlepsi naukowcy zajęli się jej badaniem. Byli to Geoffroy St Hilarie, Henri de Blainville i Baron Georges Cuvier (chirurg Napoleona). Jej genitalia nazwali "Hottentot fartuch". Hottentot był określeniem pochodzącym z dziwnie klikającego języka tubylców, nazewnictwo takie stosowali kolonizatorzy w Afryce.

Później zaczęto organizować pokazy na 225 Piccadilly, Bartholomew Fair i Haymarket w Londynie. Baartman była prowadzona w łańcuchach na 2-metrowym pomoście nago. Wstęp na pokaz kosztował 1 shillinga i przyciągał wielu ludzi, głównie z klasy robotniczej. Widownia klaskała i krzyczała wyzwiska pod adresem czarnej kobiety na widok jej niezwykłych genitaliów i ogromnych pośladków. Dzisiaj uważamy przeprowadzone badania za pseudonaukowe.

Tak jak należało się spodziewać, Saartjie Baartman nazwana była podczłowiekiem. Napisano w tym czasie wiele pseudonaukowych artykułów, wywyższających rasę białą. Baartman przewieziona została do Paryża w roku 1814. Prawdopodobnie pracowała jako prostytutka. Upijała się z powodu osamotnienia. Stała się symbolem seksualizmu i pożądania ówczesnych mężczyzn. Zmarła 1 stycznia 1818, przypuszczalnie na zapalenie płuc. Jej mózg i genitalia stały się eksponatami w Paryskim Musee de l'Homme (Muzeum Człowieczeństwa) i były dostępne tam aż do 1985 roku.

W 1994 roku Nelson Mandela zwrócił się do rządu francuskiego o zwrot szczątków Saartjie Baartman. W nowej RPA rozwinęła się ponownie świadomość szczepowa. Ludzie zaczęli domagać się swoich praw. Przodkowie stali się ważnym ogniwem w ich świadomości narodowej. Zajęło to Francji wiele lat i negocjacji. Dopiero 6 marca 2002 uchwalono prawo zezwalające na oddanie kości Saartjie Baartman. 200 lat po tym, jak Saartjie cierpiała poniżenie w Europie, w maju 2002 trumna zawinięta we flagę RPA została przywieziona do Kapsztadu. Uroczysty pogrzeb odbył się 9 sierpnia 2002 roku (Dzień Kobiet w RPA).