Apartheid - (afrikaans "oddzielność") system segregacji rasowej obowiązujący w RPA w latach 1948-1994.
W wyborach parlamentarnych w 1948 roku nieoczekiwanie zwyciężyła Partia Narodowa, kierowana przez doktora Daniela Francois Malana, byłego kaznodzieję i dziennikarza. O jej sukcesie zadecydowało poparcie tych białych, którzy niedawno przenieśli się do miast i obawiali się konkurencji na rynku pracy ze strony Murzynów, zwłaszcza w obliczu rosnącej siły ANC, wspieranej przez Związek Górników Afrykańskich. Nowy rząd wprowadził ustawy mające na celu umocnienie dominacji białych. U podstaw tych zmian legislacyjnych leżała doktryna apartheidu. Zgodnie z ustawą o rejestracji ludności, każdego mieszkańca przypisano do określonej grupy rasowej. (System ten stosowany jest do dnia dzisiejszego w RPA, tylko tym razem przeciwko białym. W numerze dowodu osobistego jeden z numerów podaje przynależność rasową). Zabraniano mieszanych związków małżeńskich, kontaktów seksualnych, zaś ustawa o o terenach grupowych wydzielała miejsca gdzie mogli mieszkać przedstawiciele poszczególnych ras.
W 1958 roku premierem ZPA został dr Hendrik Frensch Verwoerd (uważany za twórcę apartheidu), jeden z czołowych zwolenników apartheidu, zaczęto realizować pomysł wydzielenia na terenie kraju murzyńskich bantustanów (krajów nigdy nie uznanych przez ONZ) i przyznani im niepodległości, by w ten sposób pozbawić ich mieszkańców prawa do uczestnictwa w życiu politycznym Południowej Afryki. Rząd Verwoerda propagował też rozwój przemysłu na terenach przygranicznych, tak by biali robotnicy pracowali dla białej mniejszości kraju. Około roku 1970 okazało się że w rezerwatach nie można stworzyć takiej liczby miejsc pracy, by umieścić tylu Murzynów ilu rząd chciał. W referendum, w którym uczestniczyli wyłącznie biali, nieznaczna większość wypowiedziała się za proklamowaniem republiki i wystąpieniem z Brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Okazało się że Murzyni nie mają szansy odzyskania praw przez walkę zbrojną. Skłoniło to murzyńskie organizacje Przez niemal 10 lat południowoafrykańskie władze skutecznie zwalczały działalność polityczną czarnych, których aresztowano i więziono bez sądu. We wrześniu 1966 roku Hendrik Verwoerd został zasztyletowany w parlamencie przez sejmowego gońca. Następna premier B. J. Vorster potrafił skutecznie uciszyć opozycję, ale brakowało mu koncepcji zmian.
Czytaj Dalej: Apartheid
David Massouw był wodzem ludu Koranna, będącego częścią szczepu Griqua składającego się z Hottentots.Koranna osiedliła się w malowniczym miejscu zwanym "Mamusa" położonym na brzegu rzeki Harts stanowiącej granicę Transvaalu. Przez cały czas był tam problem z sąsiadującym szczepem, a właściwie tylko wodzem szczepu Batlapin z Taungs, znanym wszystkim pod pseudonimem Mankoroane. W październiku 1881 Mankoroane, z pomocą kilku Europejczyków zaatakował Mamusa. W odwecie, David Massouw zebrał 400 białych afrykańczyków z Transvaalu obiecując każdemu farmę (połowa łupu). Ze względu na duże siły przeciwnika, Mankoroane dał za wygraną i domagał się pokoju. Zwycięzcy stworzyli dzięki temu osadę w Losasa i zdecydowano wybudować miasto Vryburg. Komisja składająca się z Bosman, van der Berg i Dennison wytyczyła miejsce na miasto i na obiecane farmy. Działki miały 4000 na 6000 jardów i przydzielone były przez losowanie. Pewnego piąknego wieczoru przy ognisku ktoś zadał pytanie, jak nazwiemy to miejsce? Długo nikt nie odpowiadał, wreszcie jedna osoba zasugerowała, wskazując na gwiaździste niebo Stelland. Nazwa ta została wybrana jednogłośnie. Olivier Touzeau mówił o Korana, nazywanym też Koranna w dialekcie kolonialnym jako niezależny Griqua. Był to lud wywodzący się z ludzi Khoikhoi, nazywanych wcześniej Hottentots. Wszyscy oni byli Chrześcianami mówiącymi po holendersku, byli uzbrojeni w broń palną, konie i wozy, ubierali się podobnie do europejczyków. Słowo Khoikhoi (także pisane Khoekhoe, Khoekhoen albo Kwekwena) znaczyło "Człowiek Ludzi", czyli że uważali się oni za lepszy naród niż inni Buszmeni, z powodu obcowania z Europejczykami, mieli oni bydło rogate a Buszmeni byli myśliwymi-zbieraczami. Litera n w słowie Khoekhoen jest przyrostkiem stwarzającym prymiotnik. W Korana przyrostek "na" oznacza nazwę ludu i ma to samo znaczenie jak przyrostek "-qua", w słowach Grinqua i Namaqua ( ci ludzienazywani byli Nama).Tuaungs znaczyło Lew w języku Setswana. W czasie niepodległości "Bophuthatswany" miejsce to stało się częścią kraju i jest teraz południową granicą Prowincji Północno Zachodniej. Wygląda na to że było wiele odmian flagi Stelland z powodu żony prezydenta, która to szyła flagi własnoręcznie na swojej maszynie. Stelland był częścią prowincji Vryburg, będącej częścią Kolonii Brytyjskiej Bechuanaland od 1885 do 1895, kolonii przylądkowej do 1910 i prowincji Przylądkowej do 1994 i obecnie należy do Prowincji Północno Zachodniej.w czasie Bophuthatswany "niepodległości", Vryburg był wyspą na terytorium Prowincji Przylądkowej w środku kraju Narodu Tswana.
W I Wojnie Światowej RPA walczyła po stronie Wielkiej Brytanii, zajmując w 1915 niemiecką Afrykę Południowo-Zachodnią (dzisiejszą Namibię), przekazaną mu później przez Ligę Narodów w zarząd mandatowy. W czasie II Wojny Światowej wojska południowoafrykańskie walczyły wraz z aliantami na kontynencie afrykańskim i w Europie. Po wojnie do władzy doszli nacjonaliści, którzy wprowadzili do polityki wewnętrznej zasady apartheidu, prawnie sankcjonując przywileje polityczne, ekonomiczne i socjalne białej ludności, tworząc tzw. bantustany - tereny wydzielone dla ludności afrykańskiej. Częste w latach 50. i 60. wystąpienia ludności kolorowej przyniosły jedynie zaostrzenie represji stosowanych przez rządzących białych. Pozostająca pod kontrolą ZPA Afryka Południowo-Zachodnia (od 1966 Namibia) została w 1949 włączona do Związku, co stało się przyczyną długoletniego konfliktu z ONZ w sprawie jej politycznego statusu. RPA uznała niepodległość Namibii dopiero w 1988, po wycofaniu oddziałów kubańskich z terenów sąsiedniej Angoli.
|