Malowidła naskalne Buszmenów w Namibii


Buszmeni- rdzenni mieszkańcy Namibii

Malowidła naskalne Buszmenów
Malowidła naskalne Buszmenów

Historia ludu Ju/'hoansi San

Chociaż to tylko kropka na mapie, Tsumkwe ma bardzo ważne znaczenie dla ludu Ju/'hoansi San. Tsumkwe zostało wybrane jako centrum logistyczne przez etnografa Lornę Marshall na jej pionierskie badania rdzennej ludności Namibii- Ju/'hoansi. Mąż Lorny, Laurence Marshall, zamożny biznesmen i współzałożyciel firmy Raytheon, pragnął coś zrobić dla innych. Opracował ambitny- niektórzy uważają, że szalony plan przeniesienia się do odległego obszaru Nyae Nyae i poznania rdzennej ludności, wówczas gardzonego ludu zwanego po prostu Buszmenami. Z żoną i dziećmi wyjechali do południowej Afryki w 1950 roku. Do tej pory było niewiele badań naukowych, Buszmeni zostali zepchnięci na margines i ignorowani przez rasistowski rząd Republiki Południowej Afryki, który zarządzał wtedz terytorium Afryki Południowo-Zachodniej. Laurence i Lorna Marshall z ich nastoletnimi dzie}mi, Elizabeth i John, dojechali do Tsumkwe ciężarówką Chevrolet, co było trudną podróżą, prawie niewyobrażalną w tamtych latach.

Tsumkwe, był to tylko wodopój w pobliżu wielkiego baobabu. Jedynie skrawek buszu (zwany n!ore), który przeznaczono na polowania i zbieractwo dla niewielkiej grupy ludności Ju/'hoansi. Marshallowie osiedlili się około 50 km na południowy wschód, w pobliżu sezonowego wodopoju- zwanego Gautscha. Tam mieszkali przez dwa lata, potem wracali przez ponad 10 lat. Na pierwszy rzut oka Marshallowie przypominali szwajcarską rodzinę Robinson na kołach. W praktyce była to ciężka praca całej rodziny wywołana ciekawością intelektualną, która niosła bogate owoce antropologiczne.

Książka Lorny Marshall, „The !Kung of Nyae Nyae” (1976), była owocem jednych z najwcześniejszych badań naukowych nad tymi ludźmi. Dzieci Lorny były podobnie inspirowane. John Marshall, jeszcze bardzo młody, zdołał płynnie opanować język klikany. Spędzał resztę swojego życia z Ju/'hoansi, polując z nimi, badając i filmując ich. Elizabeth Marshall Thomas, powieściopisarka, napisała dwa opowiadania o Ju/'hoansi: „The Harmless People” (1991), łagodny i pełen nadziei opis ludzi oraz „The Old Way” (2006), bardziej trzeźwe spojrzenie na drastyczne zmiany w ich kulturze i na mity o ich życiu.

W ciągu pięćdziesięciu lat, od 1950 do 2000 roku, John Marshall, człowiek bardzo wrażliwy, nagrał film o Ju/'hoansi. W tym pięcioczęściowym reportażu zatytułowanym „A Kalahari Family”, przeprowadzał wywiady z Ju/'hoansi. Materiały te uważane są obecnie za bardzo unikalne. To klasyczny, etnograficzny zapis wizualny. Na YouTube możemy zobaczyć tylko zajawkę tego filmu z linkiem do płatnej wersji. Nakręcił wiele innych filmów o Buszmenach i ich zanikającej kulturze. Dramatyczną kronikę najnowszej historii tych ludzi, którzy żyli w ten sposób przez 20 tysięcy lat i nagle zostali skonfrontowani z zewnętrznym światem biurokratów, handlowców, polityków i misjonarzy. Ludzie ci przywieźli Buszmenom pieniądze, żywność w puszkach, alkohol, słodycze, książki, Biblię i nowe choroby. Składali także ekstrawaganckie obietnice, jeśli nie dobrobyt na tym świecie, to chwała w zaświatach. Marshallowie byli świadkami przemiany Ju/'hoansi z samowystarczalnej i silnej społeczności w zależną i słabą. Oś czasu Tsumkwe przypominała oś czasu Afryki subsaharyjskiej, historię Afryki w przypowieści o wyzysku i upadku.

Dalej: Buszmeni dzisiaj