Ju/'hoansi San- Buszmeni z Namibii


Buszmeni ich kultura i historia

Mapa krainy ludu Ju/'hoansi

Określenie "Buszmen" nadane zostało przez białych kolonizatorów. To bardzo trafne określenie, z którego rozumiemy, że ludzie ci żyją w buszu i dobrze znają otaczającą ich przyrodę. W RPA pogardliwe nazywani są tak Koloredzi przez czarną ludność, dlatego słowa tego nie powinno się używać. Lepiej nazywać Buszmenów ludem San albo Khoisan oznaczające "nie Bantu" i odnosi się to do wszystkich ludzi mówiących językiem klikanym. Tradycje i języki różnią się bardzo, w ten sposób powstają plemiona, czyli narodowości. Podstawową grupą społeczną jest rozległa rodzina, czyli klan. Ponieważ są to mało znane słowa, używamy słowa Buszmen dla lepszego zrozumienia. Naszym celem nie jest obrażanie ich, chociaż Buszmeni i tak się tym nie przejmują. Chodzi raczej o poprawność polityczną. Khoisan żyją we wschodniej części Namibii, w kotlinie Kalahari, na półpustynnym terenie pomiędzy Parkiem Narodowym Khaudum a regionem Omaheke. Obszar ten nazywa się obecnie "Krainą Buszmenów". Badania DNA dowodzą, że jest to najstarszy lud na naszej planecie. Buszmeni są myśliwymi i zbieraczami przyjaźnie nastawionymi do turystów. Wiodą niezmiernie prymitywne życie. Dzięki rządowym programom ochrony ich kultury nie docierają do nich wpływy współczesnej cywilizacji.

Żyją dziś tak samo, jak setki lat temu. Posługują się charakterystycznym językiem mlaskowym, opartym na dźwiękach, zwanych mlaskami i klikami. Buszmeni są w ciągłym ruchu i przemieszczają się w miejsca, gdzie mogą znaleźć świeżą roślinność, dostęp do wody i zwierzynę łowną.

Spędzają dużo czasu na rozmowach, żartach, muzyce i tańcach. Opowiadają mity i legendy, kiedyś tworzyli znane wszystkim wspaniałe malowidła w grotach i jaskiniach. Przedstawiają one zwierzęta i sceny polowań, wykonane są najczęściej w kolorach czerwonym, żółtym i brunatnym.

Ju/‘hoansi San- Buszmeni z Namibii

Z osiedla Tsumkwe jest tylko 60 km do granicy z Botswaną i 300 km na wschód do Grootfontein w Regionie Otjozondjupa. Tsumkwe to malutkie miasto, a raczej osiedle, liczące 500 mieszkańców stworzone z myślą o ludności Ju/‘hoansi co znaczy, prawdziwi ludzie w ich języku. Obecnie Tsumkwe jest stolicą powiatu o tej samej nazwie, w którym mieszka 9000 osób, z czego 2400 to ludność Ju/'hoansi.

Rząd Namibii dał koncesję na stworzenie Nyae Nyae Conservancy, rezerwatu o wielkości około 30 × 35 km wokół solniska (Nyae Nyae Pan), która zamienia się w jezioro po obfitych deszczach. Tutaj spotkasz lud Ju/‘hoansi w ich naturalnym środowisku, istnieje możliwość, by brać udział w polowaniu plus piesze zwiedzanie. Szacuje się, że około 30000 tych ludzi żyje w Namibii, z czego około 2000 nadal prowadzi tradycyjny styl życia.

Przez ponad 20 lat Ju/'hoansi San otrzymywali wsparcie cotygodniowymi dostawami żywności Nadużywanie alkoholu i przemoc domowa stały się cechami codziennością w zatłoczonych slumsach. Widząc, że sytuacja staje się tragiczna, w 1981 roku, wiele osób zaczęło opuszczać Tsumkwe i wracać na swoje terytorium, zwane N! Oresi. Ten ruch okazał się dla nich zbawienny. Ju/'hoansi San pobudzeni kulturowo przez sympatycznych outsiderów, byli w stanie odzyskać kontrolę nad swoją ziemią i środkami do życia od odległych agencji rządowych.

Przed nimi była daleka droga, ale wysiłki zaowocowały jednym z największych dotychczasowych osiągnięć ludzi nad Nyae Nyae: ustanowienie obszaru wspólnych terenów, w których społeczności mają kontrolę nad zarządzaniem zasobami naturalnymi i ich wykorzystaniem przez organ statutowy uznany oficjalnie przez rząd krajowy. Organizacja Nyae Nyae Conservancy, założona oficjalnie w lutym 1998 r., była pierwszą w Namibii. Rezerwat o powierzchni 9003 km² ma 752 członków i jest nadzorowany przez komitet. Założenie Nyae Nyae Conservancy dało Ju/‘hoansi San większą kontrolę nad tym, co dzieje się na ich terenie. Przyczynia się również do zwiększenia zaufania i zachęca do nowych inwestycji i działań na rzecz przedsiębiorczości.


Jak robi się zatrute strzały

Więcej o Ludność San w Namibii

Więcej o Ju/‘hoansi San

Język Buszmenów

Przykład mowy Buszmenów, jedynie 6 sekund. Powiedziana tu jest mądrość ludowa Ju/'hoansi "Kiedy zobaczysz w pobliżu lwa, pamiętaj nie uciekaj".
Trochę dłuższy fragment rozmowy Ju/'hoansi. Proszę zwrócić uwagę, że są tam trzy rodzaje klików. Język ten jest przydatny w czasie polowania. Klikanie nie roznosi się tak jak mowa.
Wioska rodziny Ju/'hoansi w Tsumkwe
Wioska, a raczej kraal rodziny (klanu) Ju/'hoansi. Widać że rozwój technologiczny zawitał też do Buszmenów. Ubrania mają już ze sklepów. Chaty zbudowane są z użyciem drutu i sznurka.